Kamuoyunda “Terörsüz Türkiye çerçeve yasası” olarak adlandırılan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı. 12 maddeden oluşan düzenleme; PKK/KCK’nın silah bırakması ve fiili varlığının sona erdiğinin tespit edilmesi sonrasında uygulanacak soruşturma, kovuşturma ve infaz hükümlerini belirliyor.
TBMM Genel Kurulu’ndaki elektronik oylamada 562 milletvekili oy kullandı. Kanun 467 kabul, 87 ret ve 7 çekimser oyla kabul edildi. 31 milletvekili oylamaya katılmadı.
Peki Terörsüz Türkiye çerçeve yasasında neler var? Yasa kimleri kapsıyor? İnfaz ertelemesi nasıl uygulanacak? Kasten öldürme suçları kapsamda mı? 6 aylık başvuru süresi ne zaman başlayacak? İşte 12 maddelik düzenlemenin tüm ayrıntıları.
Terörsüz Türkiye çerçeve yasasının amacı ne?
Kanunun temel amacı, PKK/KCK terör örgütünün ve bağlantılı bütün oluşumların fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi sonrasında uygulanacak hukuki süreci belirlemek.
Bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararıyla teyit edilmesi ve kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasıgerekiyor.
Kanun, bu aşamadan sonra yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar ile kesinleşmiş mahkumiyet hükümlerinin infazının ertelenmesine ilişkin usul ve esasları düzenliyor.
Çerçeve yasa kimleri ve hangi suçları kapsıyor?
Kanun;
- PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme,
- örgüte üye olma,
- örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme,
- örgütün propagandasını yapma,
- örgütün faaliyetleri kapsamında işlenen suçlar,
- örgüt lehine işlenen ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki suçları kapsıyor.
Düzenleme yalnızca PKK/KCK’nın faaliyetiyle bağlantılı ve kanunda belirtilen suçlarla sınırlı tutuluyor.
Yasanın uygulanması için hangi şartlar gerekiyor?
Çerçeve yasanın hükümlerinin uygulanabilmesi için iki temel tespit gerekiyor:
- PKK/KCK’nın ve bağlantılı oluşumların fiili varlığının sona ermesi,
- Kontrol altında bulunan silah ve mühimmatın teslim edilmesi.
Bu durum güvenlik kurumlarınca tespit edilecek. Ardından tespit MGK kararıyla teyit edilecek ve karar Resmî Gazete’de yayımlanacak.
Kanunda öngörülen hukuki sonuçlar bu aşamadan sonra uygulanabilecek.
12 maddelik Terörsüz Türkiye yasasında neler var?
1. madde: Amaç ve kapsam
Birinci madde, kanunun amacı ve kapsamını belirliyor.
PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların fiili varlığının sona ermesi ve silahların teslim edilmesinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve MGK tarafından teyit edilmesinin ardından soruşturma, kovuşturma ve kesinleşmiş mahkumiyetlerin infazının ertelenmesine ilişkin hükümler uygulanacak.
Kapsama giren suçlar da yine bu maddede tanımlanıyor.
2. madde: Tanımlar
İkinci maddede kanunda kullanılan temel kavramlar tanımlanıyor.
Buna göre “örgüt” ifadesi PKK/KCK terör örgütü ve bağlı bütün oluşumlarını, “Kurul” ifadesi ise yasanın 7’nci maddesiyle oluşturulacak kurulu ifade ediyor.
3. madde: Soruşturma ve kovuşturmalar ertelenebilecek
Düzenlemenin en önemli hükümlerinden biri üçüncü maddede yer alıyor.
MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından, kanun kapsamındaki bazı soruşturma ve kovuşturmalar ertelenebilecek.
15 yıl ve altındaki suçlarda 5 yıl erteleme
Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlar nedeniyle yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl süreyle ertelenecek.
15 yıldan fazla suçlarda 10 yıl erteleme
Üst sınırı 15 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar nedeniyle yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar ise 10 yıl süreyle ertelenecek.
Ancak örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları ile 1 Haziran 2005’ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar bu hükmün dışında tutuluyor.
Erteleme döneminde zamanaşımı işlemeyecek
Erteleme süresince dava zamanaşımı işlemeyecek.
Dosyalar ve suçun ispatına yarayan deliller erteleme süresince muhafaza edilecek.
Müsadereye konu eşya ve malvarlığı değerleri hakkında ise erteleme kararıyla birlikte tasfiye kararı verilecek ve bunlar Hazine’ye irat kaydedilecek.
Erteleme kararına iki hafta içinde itiraz
Cumhuriyet savcısı tarafından verilen erteleme kararlarına karşı, kanun yollarına başvurma hakkı bulunanlar iki hafta içinde sulh ceza hakimliğine başvurabilecek.
Kovuşturma aşamasında mahkeme tarafından verilen erteleme kararlarına karşı da iki hafta içinde itiraz edilebilecek.
Eski suçlarla ilgili yeni soruşturma için izin şartı
MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından önce işlenmiş olan ancak kanun kapsamına giren suçlarla ilgili olarak, bu tarihten sonra başlatılacak soruşturmaların yürütülmesi Kurulun iznine bağlanıyor.
4. madde: Tutuklama ve adli kontrol kaldırılabilecek
Kanun kapsamında soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi söz konusu olan suçlar nedeniyle verilmiş tutuklama ve adli kontrol tedbirleri yeniden değerlendirilebilecek.
Soruşturma veya kovuşturmanın bulunduğu aşamadaki yetkili hakim veya mahkeme ile bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay ilgili ceza dairesi, şartların oluşması halinde bu tedbirlerin kaldırılmasına karar verebilecek.
İstinaf veya temyiz incelemesinde bulunan dosyalar hakkında da bozma kararı verilerek dosyanın yeniden değerlendirilmesinin önü açılıyor.
Ancak kanunun gerekçesinde önemli bir ayrıntı bulunuyor: Bu hükümlerin uygulanması için MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanması ve 6 aylık süre içinde yazılı başvuru yapılması gerekiyor.
Beraat veya zamanaşımı nedeniyle verilen düşme kararları gibi kişi lehine olan durumlarda ise dosyanın esastan incelenerek sonuçlandırılması öngörülüyor.
5. madde: Yeni terör suçu işlenirse erteleme kaldırılacak
Erteleme kararları özel bir kayıt sistemine işlenecek.
Bu kayıtlar yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkemenin talebi üzerine kullanılabilecek.
Erteleme süresi içerisinde yeni bir terör suçu işlenirse:
- Erteleme kararı kaldırılacak.
- Soruşturma veya kovuşturmaya devam edilecek.
- Mahkumiyet halinde yeni cezanın infazı ertelenmeyecek.
- Mahkumiyetin bütün hukuki sonuçları doğacak.
Buna karşılık erteleme süresi yeni bir terör suçu işlenmeden tamamlanırsa, soruşturma aşamasındaki dosyalarda kovuşturmaya yer olmadığına, dava aşamasındaki dosyalarda ise davanın düşmesine karar verilecek.
6. madde: Hapis cezalarının infazı ertelenebilecek
Çerçeve yasanın kamuoyunda en çok merak edilen düzenlemelerinden biri de kesinleşmiş mahkumiyetlerin infazına ilişkin.
Şartların oluşması halinde:
15 yıl ve daha az ceza
Toplam 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olanların cezalarının infazı 5 yıl süreyle ertelenebilecek.
15 yıldan fazla ceza
Toplam 15 yıldan fazla hapis cezası alanlar ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanların infazı ise 10 yıl süreyle ertelenebilecek.
Bu kararları infaz hakimleri verecek.
Kasten öldürme suçları infaz ertelemesi kapsamında mı?
Hayır.
Örgütün faaliyetleri kapsamında işlenen kasten öldürme suçundan mahkum olanlar infaz ertelemesinden yararlanamayacak.
Ayrıca örgüt faaliyeti kapsamında 1 Haziran 2005’ten önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanlar da kapsam dışında tutuluyor.
Erteleme süresinde yeni terör suçu işlenirse ne olacak?
İnfazı ertelenen kişi erteleme süresi içerisinde yeni bir terör suçu işlerse, infaz hakimi erteleme kararını kaldıracak ve cezanın infazının devamına karar verecek.
Ancak kişi erteleme süresini yeni bir terör suçu işlemeden tamamlarsa verilen ceza infaz edilmiş sayılacak.
İnfaz erteleme kararlarının takibi Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından yapılacak.
Müsadere kararları uygulanmaya devam edecek
İnfazın ertelenmesi, daha önce verilen müsadere kararlarının uygulanmasına engel olmayacak.
Ayrıca infaz erteleme süresince ceza zamanaşımı işlemeyecek.
7. madde: Süreci Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığındaki kurul izleyecek
Kanunun uygulanmasını takip etmek ve koordinasyonu sağlamak amacıyla bir kurul oluşturulacak.
Kurulun başkanlığını Cumhurbaşkanı Yardımcısı yapacak.
Kurulda şu isimler ve makamlar yer alacak:
- Adalet Bakanı
- Dışişleri Bakanı
- İçişleri Bakanı
- Milli Savunma Bakanı
- Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri
- Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı
- Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri
Kurul gerektiğinde alt komisyonlar oluşturabilecek ve bakanlık, kurum ve kuruluş temsilcileri ile gerekli gördüğü kişileri toplantılara davet edebilecek.
Kurulun görevleri neler olacak?
Kurul;
- sürecin örgüt nezdindeki ilerlemesini takip edecek,
- alt komisyonlarda görevlendirme yapabilecek,
- örgütün tamamen tasfiyesine ilişkin gelişmeleri değerlendirecek,
- gözlem raporlarını inceleyecek,
- gerekli görülmesi halinde adli, idari ve yasal düzenleme taleplerinde bulunabilecek.
Kurul ayrıca erteleme kararlarını dönemsel olarak değerlendirecek.
Gerekli görülmesi halinde soruşturma ve kovuşturmalar nedeniyle doğan hak yoksunluklarının kaldırılmasını ilgili sulh ceza hakimliği veya mahkemeden talep edebilecek.
Mahkumiyet nedeniyle ortaya çıkan hak yoksunluklarının kaldırılması ise infaz hakimliğinden talep edilebilecek.
Hak yoksunlukları ne zaman kaldırılabilecek?
Mahkumiyet nedeniyle oluşan hak yoksunluklarının kaldırılmasının talep edilebilmesi için;
- 5 yıllık erteleme kararlarında 2 yılın,
- 10 yıllık erteleme kararlarında 3 yılın
geçmiş olması gerekiyor.
Son kararı ilgili yargı mercii verecek ve bu kararlara itiraz edilebilecek.
Meclis’te İzleme Komisyonu kurulacak
Kurul çalışmalarına ilişkin TBMM’yi düzenli olarak bilgilendirecek.
Ayrıca TBMM Başkanlığı tarafından kanun kapsamındaki faaliyetleri izlemek üzere bir İzleme Komisyonu kurulacak.
Komisyon süreci takip edecek ve tavsiyelerde bulunabilecek.
Kurulun sekretarya hizmetleri ise Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından yürütülecek.
8. madde: Silah, mühimmat ve malzemeler kayıt altına alınacak
Kanun kapsamındaki örgüt mensuplarının beraberinde getirdiği veya beyan ettiği;
- silah,
- mühimmat,
- araç,
- gereç,
- patlayıcı madde,
- diğer malzemeler
kayıt altına alınacak.
Kayıt altına alma işleminin usul ve esasları, güvenlik kurumlarının görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecek.
9. madde: Başvuru için 6 aylık süre
Kanundan yararlanmak isteyenler için 6 aylık başvuru süresi bulunuyor.
Bu süre, MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından sonra başlayacak.
Kanundan yararlanmak isteyen kişiler 6 ay içinde;
- bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya
- Kurul tarafından görevlendirilecek kurumlara
yazılı olarak başvurabilecek.
Dolayısıyla 6 aylık sürenin başlangıcı kanunun TBMM’de kabul edildiği tarih değil, kanunda belirtilen MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanması olacak.
10. madde: Görevlilere hukuki güvence
Kanunun uygulanması kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarına verilen görevler ivedilikle yerine getirilecek.
Ayrıca kanunun amaç ve faaliyetleri kapsamında verilen görevleri yerine getiren kişilerin, bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğunun doğmayacağı hükme bağlanıyor.
Kanunun gerekçesinde bu düzenlemenin, başta Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu üyeleri olmak üzere, kanunun amacının gerçekleştirilmesine yönelik çalışma yürüten görevlilere yasal güvence sağlamayı amaçladığı belirtiliyor.
11. madde: Yürürlük
Kanunun 11’inci maddesi yürürlük hükmünü içeriyor.
Buna göre kanun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek.
12. madde: Yürütme
12’nci madde ise yürütme hükmünü düzenliyor.
Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütecek.
Terörsüz Türkiye çerçeve yasası af mı?
Düzenleme kamuoyunda “af” tartışmalarına da konu olurken, kanunun metninde genel af şeklinde bir düzenleme bulunmuyor.
Kanun; belirli suçlar bakımından soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesini, belirli şartlar altında kesinleşmiş mahkumiyetlerin infazının ertelenmesini ve erteleme sürecinin sonunda ortaya çıkacak hukuki sonuçları düzenliyor.
Üstelik düzenlemenin uygulanabilmesi için PKK/KCK’nın fiili varlığının sona erdiğinin ve silahların teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi, bu tespitin de MGK tarafından teyit edilerek Resmî Gazete’de yayımlanması şartı bulunuyor.
Terörsüz Türkiye yasasından kimler yararlanabilecek?
Kanun, PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların faaliyetleriyle bağlantılı olarak kanunda sayılan suçlar bakımından uygulanacak.
Ancak herkes otomatik olarak düzenlemeden yararlanamayacak.
Özellikle:
- örgüt faaliyeti kapsamında kasten öldürme suçundan mahkum olanlar,
- 1 Haziran 2005’ten önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanlar
infaz ertelemesi kapsamı dışında tutuluyor.
Ayrıca düzenlemeden yararlanmak isteyenlerin kanunda öngörülen 6 aylık süre içerisinde yazılı başvuru yapmasıgerekiyor.
Terörsüz Türkiye yasası ne zaman yürürlüğe girecek?
Kanunun 11’inci maddesine göre düzenleme yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek.
Bununla birlikte kanunda öngörülen soruşturma, kovuşturma ve infaz ertelemesi gibi esas sonuçların uygulanması açısından ayrıca MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanması şartı bulunuyor.
Terörsüz Türkiye çerçeve yasasının kısa özeti
12 maddelik düzenlemenin en kritik noktaları şöyle:
PKK/KCK’nın silah bırakması ve fiili varlığının sona ermesi tespit edilecek.
MGK bu tespiti teyit edecek ve karar Resmî Gazete’de yayımlanacak.
15 yıl veya daha az cezayı gerektiren bazı suçlarda soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl ertelenecek.
15 yıldan fazla hapis, müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet gerektiren bazı suçlarda soruşturma ve kovuşturmalar 10 yıl ertelenecek.
15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olanların infazı 5 yıl ertelenebilecek.
15 yıldan fazla hapis, müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanların infazı 10 yıl ertelenebilecek.
Kasten öldürme suçları kapsam dışında.
Erteleme süresinde yeni terör suçu işlenirse erteleme kaldırılacak.
Erteleme süresi yeni terör suçu işlenmeden tamamlanırsa soruşturma veya dava bakımından kanunda öngörülen sonuçlar doğacak; infaz ertelemesinde ise ceza infaz edilmiş sayılacak.
Tutuklama ve adli kontrol tedbirleri şartların oluşması halinde kaldırılabilecek.
Silah ve mühimmat teslimleri kayıt altına alınacak.
Süreci Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığındaki kurul takip edecek.
TBMM bünyesinde İzleme Komisyonu kurulacak.
MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından 6 ay içinde başvuru yapılabilecek.
Kanunun uygulanmasında görev alan kişilere hukuki, idari ve cezai sorumluluk yönünden güvence getirilecek.
Kanun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek.
