Açık Mod
Koyu Mod
Sistem Modu
Berlin’de 65 yıllık göç tarihine vefa: İlk kuşağın emeği ve mücadelesi anıldı
Hüseyin İŞLEK/BERLİN
(BERLİN) – Türkiye ile Almanya arasında 30 Ekim 1961’de imzalanan İşgücü Anlaşması’nın 65. yılı dolayısıyla Berlin’de düzenlenen etkinlikte, Almanya’ya göç eden birinci kuşağın emeği, cesareti ve kentin sosyal, ekonomik ve kültürel yaşamına katkıları anıldı.
Berlin İşçi Dayanışma ve Sosyal Yardım Kurumu (AWO) tarafından, AWO Berlin Onursal Başkanı ve Sosyal Demokrat Parti (SPD) Berlin Eyalet Parlamentosu eski milletvekili Ülker Radziwill’in ev sahipliğinde gerçekleştirilen “Berlin, Göçmen Kenti. Türk-Alman İşgücü Anlaşması’nın 65. Yılı” başlıklı etkinlik, göç tarihine tanıklık eden isimleri bir araya getirdi.
Etkinliğe, Berlin Çalışma, Sosyal İşler, Eşitlik, Uyum, Çeşitlilik ve Ayrımcılıkla Mücadele Senatörü Cansel Kızıltepe, Berlin Eyalet Başbakanlığı için aday gösterilen Sol Parti’li Elif Eralp, AWO Berlin Göç Uzmanı Simon Ebner ile birinci kuşak göçmen temsilcileri ve çok sayıda davetli katıldı.
Etkinlikte, Almanya’nın 1950’li yıllarda yaşadığı ekonomik büyüme döneminde başlayan işgücü göçünün zamanla kalıcı bir toplumsal dönüşüme yol açtığı vurgulandı. Berlin’de Türkiye kökenli işçi sayısının 1962’de yaklaşık 2 bin 100 iken 1973’te 82 bine yükseldiği, Almanya genelinde ise bu sayının 625 bine ulaştığı belirtildi.
Başlangıçta geçici olarak görülen göçün zamanla kalıcı bir yaşam biçimine dönüştüğü, ailelerin Almanya’ya taşınmasıyla birlikte Türkiye kökenli göçmenlerin Berlin’in ekonomik, sosyal ve kültürel yapısının ayrılmaz bir parçası haline geldiği ifade edildi. Birinci kuşağın hikâyelerinin yalnızca göç tarihi değil, aynı zamanda Berlin’in kent tarihi olduğu mesajı öne çıktı.
“GÖÇMENLERİN EMEĞİNE VE CESARETİNE MİNNETTARIZ”
AWO Berlin Onursal Başkanı Ülker Radziwill, açılış konuşmasında birinci kuşak göçmenlerin bilinmeyen bir ülkeye adım atarken gösterdikleri cesarete, verdikleri emeğe ve yeni bir yaşam kurma mücadelelerine duyduğu minneti dile getirdi.
Göçmen ve mültecilere yönelik danışmanlık hizmetlerinde yaşanan bütçe kesintilerini eleştiren Radziwill, göç alan bir ülke ve kentte yeni gelenlere ve desteğe ihtiyaç duyan insanlara yönelik hizmetlerin her zaman gerekli olacağını vurguladı. Sosyal altyapının ve danışmanlık ağlarının korunmasının toplumsal dayanışma açısından büyük önem taşıdığını belirten Radziwill, ayrımcılığa ve aşırı sağ söylemlere karşı AWO’nun özgürlük, adalet, hoşgörü ve dayanışma değerleri doğrultusunda mücadelesini sürdüreceğini kaydetti.
Radziwill, konuşmasında kendi ailesinin 1973 yılında Almanya’ya göç hikâyesini de paylaştı. Annesi Sevim ve babası İsmail Gökmen’i sahneye davet eden Radziwill, ailesinin Almanya’ya geliş sürecini konuklarla birlikte yeniden hatırladı.
Sevim Gökmen, 1973 yılında Türkiye’deki ekonomik ve siyasi koşullar nedeniyle Almanya’ya gelme kararı aldıklarını anlattı. 24 Kasım 1973’te İstanbul’dan Berlin’e doğru yola çıkmadan önce geçirdiği trafik kazasında üç omurgasının kırıldığını ve parmağındaki sinirlerin zarar gördüğünü belirten Gökmen, tüm zorluklara rağmen Berlin’de Siemens fabrikasında çalışmaya başladığını söyledi.
İlk dönemlerin oldukça zor geçtiğini ifade eden Gökmen, Almanya’da gördüğü tedavi ve dayanışmanın kendileri için önemli olduğunu dile getirdi. Daha sonra öğretmen olan eşi İsmail Gökmen ile birlikte yıllarca çalışarak yaşamlarını sürdürdüklerini anlattı.
“BİRİNCİ KUŞAĞA VEFA BORCUMUZ VAR”
Berlin Senatörü Cansel Kızıltepe de konuşmasında, 1961’de Berlin’e gelen bir göçmen babanın kızı ve Kreuzberg doğumlu ikinci kuşak bir Berlinli olarak ilk kuşağın mücadelesine duyduğu vefayı dile getirdi.
Göçmenlerin yıllarca Türkiye’ye dönme düşüncesiyle iki ülke arasında yaşadıkları aidiyet duygusuna değinen Kızıltepe, bugün ilk kuşağın yaşlılık döneminde bakım ihtiyacıyla karşı karşıya olduğunu ve hayatlarının son yıllarını memleketlerinde geçirememenin birçok kişi için ağır bir duygusal yük oluşturduğunu söyledi.
Geçmişte göçmenlerin karşılaştıkları sorunlarda AWO bünyesindeki “Türk Danış” hizmetinin önemli bir destek noktası olduğunu hatırlatan Kızıltepe, farklı ülkelerden gelen göçmenlerin Berlin’in ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulayarak AWO’nun çalışmalarına teşekkür etti.
BERLİN EYALET BAŞBAKAN ADAYI ELİF ERALP: “DAHA ADİL VE SOSYAL BİR BERLİN İÇİN MÜCADELE EDECEĞİZ”
Berlin Eyalet Başbakanlığı için aday gösterilen Sol Parti’li Elif Eralp, birinci kuşağın açtığı yolda bugün siyasette ve toplumsal yaşamda söz sahibi olabildiklerini belirterek göçmenlere duyduğu minneti hem Türkçe hem Almanca dile getirdi.
AWO kreşlerinde büyüyen bir anne olarak kurumun çalışmalarını yakından bildiğini ifade eden Eralp, AWO’nun göçmenlerin toplumsal katılımı ve tanınması için onlarca yıldır önemli bir mücadele yürüttüğünü söyledi.
Bütçe kesintilerine rağmen mücadelelerini sürdüreceklerini belirten Eralp; göçmenlerin siyasi katılım haklarının genişletilmesi, ayrımcılıkla mücadele mekanizmalarının güçlendirilmesi ve sosyal danışmanlık hizmetlerinin korunması gerektiğini vurguladı. Eralp, herkesin kökeni, inancı veya ekonomik durumundan bağımsız olarak kendisini Berlin’de eşit ve güvende hissedebileceği bir kent için çalışacaklarını ifade etti.
AWO’NUN GÖÇMENLERE YÖNELİK ÇALIŞMALARININ TARİHİ ANLATILDI
AWO Berlin Göç Uzmanı Simon Ebner, kurumun göçmenlerle yürüttüğü çalışmaların tarihsel gelişimini arşiv belgeleri, fotoğraflar ve tanıklıklar eşliğinde aktardı. AWO’nun 1962 yılında Federal İçişleri Bakanlığı desteğiyle başlattığı “Türk Danış” hizmetlerinin, Türkiye’den gelen göçmenlere iş anlaşmazlıkları, iş kazaları, sağlık sigortası ve resmi işlemler gibi konularda rehberlik sağladığını belirten Ebner, bu hizmetlerin göçmenleri hak kayıplarına ve sömürüye karşı korumada önemli rol oynadığını söyledi.
1970’li yıllardan itibaren danışmanlık hizmetlerinin kreş, yurt ve gençlik merkezleriyle genişletildiğini aktaran Ebner, 1971 yılında Almanya genelindeki 113 AWO danışma merkezinde Türkiye ve Yugoslavya kökenli 159 danışmanın görev yaptığını hatırlattı. Günümüzde ise göçmen danışmanlığının daha kapsayıcı bir anlayışla sürdürülmesinin hedeflendiğini kaydetti.
Etkinliğin sohbet bölümünde Ahmet İyidirli de Halkçı Devrimci Birlik (HDB) çalışanlarının o dönemki faaliyetlerini ve AWO’nun Kreuzberg Adalbertstraße’deki ilk merkezinin kuruluş sürecini anlatarak ilk yıllardaki zorluklara ve dayanışma ruhuna ışık tuttu.
Program, Türkiye kökenli göçmenlerin Almanya’daki müzik ve kültür tarihini ele alan “Aşk, Mark ve Ölüm” belgeselinin gösterimiyle sona erdi.